pl/eng

Logowanie w serwisie:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
slowoklucz
D - F

Słownik pojęć od D do F

Ditlenek (dwutlenek) węgla CO2 Edukacja dla zrównoważonego rozwoju
[Carbon dioxide]  [ESD – Education for Sustainable Development]
Jest to bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, który dobrze się rozpuszcza w wodzie i jest cięższy od powietrza (ok. 1,5 raza) W naturze występuje w stanie wolnym w atmosferze i związanym (np. jako składnik CaCO3). Jest wykorzystywany przez rośliny, które w procesie fotosyntezy przy udziale energii słonecznej zamieniają go na materię organiczną. Ok. 98% CO2 w atmosferze pochodzi ze źródeł naturalnych (procesy spalania, oddychanie, procesy fermentacji, wybuchy wulkanów). Ale człowiek przyczynia się do zwiększania jego zawartości w atmosferze, głównie przez spalanie paliw kopalnych w celu pozyskania energii (patrz: paliwo kopalne) i transportu. Emisja CO2 do atmosfery wiąże się również z działalnością takich zakładów jak: kopalnie, cukrownie, gorzelnie, wytwórnie win, browary. W większych stężeniach CO2 może być szkodliwy dla zdrowia człowieka, a czasem nawet zabójczy. Ale przede wszystkim CO2 jest jednym z głównych gazów odpowiedzialnych za efekt cieplarniany (patrz: efekt cieplarniany). Gwałtowny wzrost zawartości CO2 w atmosferze spowodowany działalnością człowieka zaczął się w czasach rewolucji przemysłowej (poł. XIX w.), kiedy to zaczęto intensywnie wykorzystywać paliwa kopalne w rozwoju cywilizacyjnym. Emisja CO2 do atmosfery prawdopodobnie przyczynia się do zwiększenia temperatury Ziemi i powoduje nasilenie się efektu cieplarnianego.
 (patrz zrównoważony rozwój)
Edukacja ekologiczna Efekt cieplarniany
[Environmental education] [Greenhouse effect]
edukacja środowiskowa. Dział edukacji, przede wszystkim nieformalnej. Edukacja ekologiczna prowadzona jest zarówno w szkołach, jak i przez organizacje rządowe i pozarządowe, które realizują ją w ramach swojego celu statutowego. Ma ona na celu podniesienie świadomości społecznej oraz wypracowanie poczucia współodpowiedzialności za otaczającą nas przyrodę. Skierowana jest nie tylko do dzieci i młodzieży, ale również do osób dorosłych i może być realizowana np. przez lokalne lub krajowe kampanie. 
Radiacyjny efekt naturalny, którego istnienie umożliwiło rozwinięcie się życia na Ziemi. Powłoka gazów atmosferycznych zapewnia temperaturę wyższą o ok. 33ľC niż panowałaby na Ziemi, gdyby gazów cieplarnianych w atmosferze nie było. Fizyczną przyczyną jest zatrzymywanie w atmosferze znacznej części promieniowania długofalowego Ziemi przy generalnym przepuszczaniu promieniowania słonecznego (krótkofalowego). Podstawową rolę odgrywają tu niektóre gazowe i stałe składniki atmosfery, w tym tzw. gazy szklarniowe (GHG – Greenhouse Gases patrz:gazy szklarniowe). Tak więc sam efekt cieplarniany jest pożyteczny. Groźne staje się jego nasilenie na skutek zwiększonej ilość gazów cieplarnianych w atmosferze, wywołanej działalnością człowieka. Nasilenie się efektu cieplarnianego powoduje podwyższanie się temperatury, a co za się z tym wiąże, poważne, różnorodne i trudne do przewidzenia skutki (patrz: globalne ocieplenie). 
Efektywność ekonomiczna
Ekologiczny odcisk stopy 
[Economic effectiveness] [Ecological footprint sites]
Oznacza osiągnięcie celu gospodarczego lub społecznego przy ponoszeniu możliwie najniższych kosztów. 
Narzędzie, które pozwala zmierzyć stopień wykorzystywania zasobów środowiska. Bazuje na koncepcji, wg której na każdą osobę przypada określona powierzchnia lądów, potrzebna do wyprodukowania konsumowanych przez nas dóbr: żywności, energii, odzieży i innych artykułów – oraz pozbycia się odpadów powstałych w trakcie konsumpcji. W zależności od stylu życia (i konsumpcji) możemy potrzebować więcej lub mniej powierzchni. Z ostatnich wyliczeń naukowców wynika, że wykorzystujemy o 40% więcej powierzchni niż jest nam w stanie dostarczyć planeta. Przyczynia się do tego wysoka konsumpcja w krajach rozwiniętych. 
Emisja zanieczyszczeń Emisje indywidualne
[Emission of pollutants] [Personal emissions]
Wprowadzanie do powietrza, wód, gleby wszelkich zanieczyszczeń przez określone źródła.
Teoretyczna miara uciążliwości aerosanitarnej każdego z nas. Każdy człowiek przez swoją działalność emituje pewną ilość CO2. Dokonując codziennych wyborów, np. środka transportu, wpływamy na ilość emitowanych przez nas jednostek ei. 
Energia biomasy Energia cieplna
[Biomass energy] [Thermal (heat) energy]
Jest to rodzaj odnawialnej energii pozyskiwanej w wyniku spalania biomasy roślinnej. Uprawia się specjalne szybko rosnące rośliny, tzw. rośliny energetyczne – np. wierzbę energetyczną, malwę pensylwańską itd. Bilans ditlenku węgla (CO2)  – przy spalaniu jest przy tym bliski 0 – podczas spalania do atmosfery uwalniany jest CO2, ale rośliny w czasie wzrostu pochłaniają go (patrz: ditlenek węgla). 
Energia wykorzystywana w przemyśle grzewczym. Uzyskuje się ją w wyniku spalania paliw kopalnych w ciepłowniach (obecnie rzadko) lub w elektrociepłowniach. Produkcja energii cieplnej i elektrycznej w skojarzony sposób jest dużo bardziej efektywna. Coraz popularniejsze jest pozyskiwanie ciepła z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii – najczęściej wnętrza ziemi (patrz geothermal energy), wód hydrotermalnych lub słońca.
Energia elektryczna Energia fal
[Electric energy] [Wave energy]
To energia, jaką prąd elektryczny przekazuje do urządzenia, które wykonuje jakąś pracę. Zużycie energii mierzy się w kilowatogodzinach (kWh), czyli jednostkach uwzględniających moc i czas pracy urządzenia. Energia elektryczna powstaje w elektrowniach ze spalania paliw kopalnych (patrz: paliwo kopalne), ale można też ją wytwarzać, wykorzystując źródła odnawialne (patrz: odnawialne źródła energii). 
Energia pozyskana z wykorzystaniem siły fal morskich; np. ruch pływaka na powierzchni wody poruszanego w górę i w dół w miarę falowania napędza pompę, która dostarcza wodę pod ciśnieniem do turbiny, która z kolei napędza prądnicę lub np. wykorzystuje się oscylowanie słupa wody w specjalnej komorze, z której podczas nadejścia fali wypływa powietrze, napędzające turbinę połączoną z generatorem (Szkocja).
Energia geotermalna Energia konwencjonalna
[Geothermal energy] [Conventional energy]
Rodzaj energii odnawialnej pochodzącej z wnętrza Ziemi. Uzyskuje się ją np. przez wydobycie na powierzchnię ciepłych wód geotermalnych, które następnie systemem rurociągów doprowadzane są do elektrociepłowni. Istnieją także inne, tzw. suche sposoby wykorzystywania ciepła wnętrza Ziemi.  Energia hydrotermalna [Hydrothermal energy] – Odnawialna energia pozyskiwana z wykorzystaniem gorących wód głębinowych; wypompowuje się gorące wody, które na powierzchni oddają ciepło i są wtłaczane z powrotem pod ziemię, gdzie znowu się nagrzewają.  Energia jądrowa [Nuclear energy] – Rodzaj energii alternatywnej. Pozyskuje się ją w wyniku rozszczepienia jąder atomowych pierwiastków promieniotwórczych (uran, pluton). 
Energia pozyskiwana z konwencjonalnych źródeł, czyli paliw kopalnych (patrz: paliwa kopalne).
Energia odnawialna Energia płynącej wody, hydroenergetyka
 [Revenable energy] [Energy of falling water, hydroenergy]
Energia pochodząca z odnawialnych źródeł energii. Możemy z niej korzystać bez obawy, że ulegnie wyczerpaniu. Wymienia się tutaj energię słoneczną, wiatrową, wodną, geotermalną, energię biomasy.
Rodzaj energii odnawialnej. Pozyskuje się ją z wykorzystaniem siły spadku wody (różnica poziomów). Spadająca woda najczęściej napędza turbiny produkujące prąd. 
Energia pływów morskich Energia słoneczna
[Tide energy] [Solar enegy, solar power]
Energia wykorzystywana na brzegach, gdzie wysokość fali przypływu jest znaczna. 
Energia pozyskiwana z wykorzystaniem promieniowania słonecznego. Energia słoneczna, która dociera do Ziemi, jest częściowo pochłaniana przez atmosferę lub odbijana od powierzchni Ziemi; efektywnie można wykorzystać do 1000 W/m2.
Energia wiatrowa Energia wodna
[Wind power] [Hydro power]
Energia odnawialna pozyskiwana jest z wykorzystaniem siły wiatru; aby elektrownia wiatrowa była efektywna, wymaga wielu wiatraków na dużej przestrzeni (na tzw. farmach wiatrowych – wind farms), z pozyskiwaniem tej energii wiąże się kilka uciążliwości dla człowieka – hałas, szeroka strefa ochronna, farmy wiatrowe stanowią również niebezpieczeństwo dla ptaków i powodują obniżanie wizualnej wartości krajobrazu.
Rodzaj energii z alternatywnych źródeł. Pozyskuje się ją z wykorzystaniem wody.
Farma wiatrowa  
[Wind farm]
Tak określa się kompleks turbin wiatrowych, przetwarzających siłę wiatru w energię elektryczną (patrz: energia wiatrowa), wykorzystujących siłę wiatru do produkcji energii.

slowoklucz
Sfinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Partnerzy:

slowoklucz

Projekt i realizacja:

slowoklucz